TÜRKİYE'DE REKREASYONEL DURUM

TÜRKİYE’DE REKREASYONEL DURUM

 

Tarihsel gelişim

 

 

Toplumların, yaşama biçimlerinin şekillenmesinde kendi kültürel geçmişi ile birlikte, etkileşim içerisinde bulunduğu diğer toplumların de etkisinin büyük olduğu bilinmektedir. Türk toplumunun yaşam biçimlerinin oluşumunda Anadolu öncesi  Türk toplumlarının , Selçukluların, Bizans İmparatorluğunun ,  Osmanlı İmparatorluğunun , İslamiyet’in ve Batı toplumlarının etkileri bulunmaktadır.

 

            Rekreasyonel durumun oluşumunda  ise, daha çok İslamiyet , devlet ve batı kültürünün büyük etkisi olmuştur.

 

            Anadolu öncesi Türk toplumlarında çalışma saatleri dışında kalan zamanda , savaş hazırlıkları oyuna dönüşmüştür,özellikle at üzerinde birçok oyunlar oynanırdı.Ayrıca , düğünler şölenler , törenler gibi topluca yemeklerin yendiği, içkilerin ikram edildiği eğlenceler yapılırdı.

 

            Selçuklu döneminde , Lonca ismi verilen zenaat örgütlerinin  doğuşu ve Ahilik geleneği rekreasyon uygulamalarına yeni bir yön vermiştir.Lonca üyesi çalışan erkekler, iş bitiminde beraberce yemekli, rakslı eğlencelere katılarak vakit geçirirlerdi.Bu dönem toplumda çalışma ve çalışma dışı zamanın ayrılması , serbest zaman kavramlarının yerleşmesi bakımından önem  taşımaktadır.

 

            Anadolu Selçuklu döneminde çalışma zamanı dışında yaylara çıkma,içme ve kaplıcalara gitme ve diğer pasif etkinliklerle serbest zamanlar örgütlenmeye başlamıştır.

 

Türk toplumunda dinin etkisiyle rekreasyonel yaşam her dönemde büyük çeşitlilik ve zenginlik kazanmıştır.Cami ziyaretleri , yatır ziyaretleri, ramazan geceleri eğlence ve   şenlikleri, dini sohbetler ve toplantıları birkaç örnek olarak sayabiliriz.

 

                        Osmanlı imparatorluğu döneminde kadınlar ev içi serbest zaman etkinlikleri olarak, hikaye ve masal anlatma,misafirlik, oyun, saz çalma, şarkı türkü söyleme, oya, nakış-dikiş ve dini etkinlikler gibi faaliyetlere katılırken, erkekler ise mesire yerlerine gitme, hamama, kahvehaneye gitme, meyhanelere gitme çoğunlukla yabancıların uğraştıkları müsabakaları izleme, zaman zamanda bunlara katılma,avcılık, atıcılıkla uğraşma, kuşçuluk yapma gibi etkinliklerle serbest zamanlarını geçirirdi.

 

Osmanlı döneminde , serbest zaman etkinlikleri, bu tür etkinliklerin en yoğun yaşandığı İstanbul’u  örnek alarak şöyle sınıflandırılabilir.

1-Açık alan rekreasyon faaliyetleri

 

*Geleneksel devlet şölen ve törenleri,

*Özel günlerde düzenlenen mesireler

*Bağ bahçe,kır gezileri

*Deniz eğlenceleri(sandal gezileri)

2-Kapalı alan rekreasyon faaliyetleri

*Kahvehaneler

*Tekkeler

*Meyhaneler

*Hamamlar

3-Ev içi rekreasyon faaliyetleri

 

            Osmanlı döneminde , tanzimat  fermanıyla beraber batılılaşma başlamış ve bu her kesimini günlük yaşamda , modada, oyunda, eğlencede ve daha birçok konuda etkilemeye başlamıştır.Çok değişik araç-gereç ve malzeme yanında, batı türü müzikli gazinolar , cafeler, pastaneler, lokantalar, lüks oteller, yazlık çay bahçeleri hizmete girmeye başlamıştır.Sürekli olan ve çok rağbet gören tiyatrolar da ilkez 1859 yılında yürürlüğe giren İstanbul Tiyatro  Tüzüğü ile toplumun en önemli rekreasyon etkinliklerinden biri olarak hizmete girmiştir.

           

            İstanbul’da denize girme modası da yine Batı etkisiyle çok tutulmuş ve yaygınlaşmıştır.

 

            Avrupa’da moda olan bisiklet, rugby, kriket, polo, tenis, beyzbol, basketbol, voleybol, hentbol ile yol ve meydan atletizmi Osmanlı’da  özelliklede azınlıkların ve yabancıların çok rağbet ettiği sporlar olmuştur.

 

            Osmanlı’nın son dönemlerinde , serbest zamanların değerlendirilmesi ve birçok sportif etkinliğin, İstanbul’la beraber İzmir ve Adana gibi diğer bazı Osmanlı kentlerinde de yaygınlaşması ve uygulanmalarında önemli rol oynamış YMCA isimli Amerikan kökenli bir uluslar arası örgütten bahsetmek mümkündür.YMCA , değişik faaliyetlerle insanları bir aaya getirerek onları kendilerine göre , toplumsallaştırmak  için sporu örgütlemeye çalışmıştır.

 

İstanbul’da 1922 yılında, ‘’Herkes için spor , Herkes için Oyun v e Evrensel Sağlık ‘’ sloganlarıyla yola çıkan ve 1447 kişinin katılımıyla gerçekleştirilen ‘’İstanbul Oyunları’’, Türk toplumundasporun yaygınlaşması bakımından batı etkisinin görüldüğü ve bizzat Batılıların organizatör  olarak gerçekleştirdiği önemli bir organizasyondur.

 

Türkiye Cumhuriyetinin kurulması, Türk toplumunun rekreasyonel yaşamında yeni bir dönemin başlangıcı olarak kabul edilebilir.

Tatil kavramının çalışan kesimle beraber toplumda yaygınlaşması , gelir düzeyinin yükselmesi , eğitim imkanlarının artması , ulaşım ve haberleşmedeki yenilikler , dışa açılma gibi nedenler , çalışma dışı zaman içinde serbest zamanın kullanılması  ve değerlendirilmesinin gerekliliği sonucunu ortaya koymuştur.

 

 

 

            Türkiye’de Bugünkü Durum.:

 Çalışanlar için Türkiye’nin bir tatil cenneti olduğu bilinmektedir.Yılda yaklaşık sadece 108 gün hafta sonu  tatilleri bulunmaktadır. Ayrıca resmi tatiller ve yıllık izinlerle bu rakam yılın 1/3’ünü geçmektedir.

            Serbest zamanları değerlendirelebilmesinin önemi, Türkiye gibi kalkınmakta olan ve her kesimdeki insanların sahip oldukları serbest zaman miktarının çokluğu nedeniyle, daha fazla bir değer taşımaktadır.

 

 Burada , serbest zamanları aktif ve etkin değerlendirmek suretiyle, aktif nüfusun topluma yararlılık derecesini yükseltmek, bir yandan da ham nüfusu pasiflikten kurtarıp, aktif hale getirmek, ayrıca aktif nüfusun iş saatleri dışında karşılaşacağı can sıkıntısı ile savaşma ve böylece kişisel ve toplumsal mutluluk duygusunu elde etmek gibi değerler önem kazanmaktadır.

 

 

Tablo:Serbest zaman etkinliklerinin yüzdesel dağılımı

 

 

 

Faaliyetler

 

Kırsal

(%)

 

Kentsel

(%)

 

Ev içi faaliyetler

 

Evde kitap ,dergi vb. okumak

Müzik uğraşısı

TV seyretmek

Radyo dinlemek

Komşu ve arkadaşlarla sohbet etmek

Dinlenmek

Elişi yapmak

 

Ev dışı faaliyetler

 

Sinema,tiyatro,konsere gitmek

Gazino veya diskoteğe gitmek

Kütüphaneye itmek

Kahveye gitmek

Parka giderek kır gezintisi

Spor yaparak

Dini sohbetlere katılmak

Çarşı pazara gitmek

Başka bir işle uğraşmak

Baş zamanı olmayan

 

TOPLAM

 

67.3

 

9.4

2.9

15.4

6.9

15.1

11.6

6.0

 

27.9

 

0.3

0.3

0.2

13.8

2.5

0.9

5.1

4.3

0.5

4.9

 

100.0

 

75.6

 

14.9

5.0

18.9

5.7

11.6

11.1

8.4

 

21.2

 

1.1

0.3

0.2

5.2

4.3

1.0

2.4

6.5

0.2

3.0

 

100.0

 

 

 

 

Boş zamanların aktif kullanımı, sosyal dokunun bir özelliğini de yansıtacak şekilde, Milli Eğitim Merkezlerinin sürdürdükleri beceri kazandırma kursları gibi etkinliklere katılma şeklinde yoğun olarak görülmektedir.

Orta öğretim ve Üniversite gençliği üzerine yapılmış araştırmalarda da gençlerin büyük bir çoğunluğunun boş zamanlarını nasıl geçireceklerini bilemedikleri ya da pasif etkinliklerle geçirdikleri, ancak imkan olması halinde de bir çok aktif etkinliklere katılmaya istekli oldukları ortaya çıkmaktadır.

Gençlerin boş zamanlarını en fazla sohbet tartışması (%36.5) ve maç seyretmeye (%11.9) ayrıldıkları, spor yapmaya ise %6.9 oranında katıldıkları belirtilmiştir.

1.Gençlik şurası, Gençliğin Boş Zaman Faaliyetleri ile ilgili olarak, gençlerin pasif reaktif etkinliklere yönelmelerinde üç neden ileri sürülmektedir (Komisyon,1988, s. 247).

1.Ekonomik yetersizlik

2.Organize olamama

3.Boş zaman eğitim eksikliği

 

Türkiye’de Rekreasyon Hizmetlerinin Sunulması:

Türkiye’de insanların çalışma dışı zamanlarını planlamak, aynı zamanda çalışmalarını da  planlayan devlet,mahalli idareler, sendikalar ve ya özel sektör kuruluşlarına düşmektedir.

 

Toplumun boş zamanlarının değerlendirilmesi bakımından Gençlik Spor Genel Müdürlüğünün(GSGM)İncelemesi:

GSGM’ nin kuruluşu Türkiye İdman Cemiyetleri İttifakına (TİCİ) kadar gitmektedir. TİCİ, 1923 yılında İstanbul’da mevcut olan bazı spor kulüplerinin bir araya gelmeleriyle kuruluştur. Kuruluş programının ana hatları şunlardır(Apak, 1993, s.97)

1-  Sporu bütün yurda yaymak.Bunun için de memleketi idman mıntıkalarda sporu idare edecek idari ve teknik amatör teşkilatı vücuda  getirmek.

 2-  Merkezde bir teşkilat yaratmak.

 3- Memlekette spor hareketlerini idare ve teşvik etmek.

 4-Yabancı memleketlerle münasebet kurmak.

            TİCİ, elde etmek istediği amaçları ise şöyle belirlemiştir:

1-Spor vasıtası ile gençliği içki, kumar ve diğer fena itiyatlardan korumak

2-Yurttaşları daha  küçük yaştan itibaren teşkilatçılığa ve kendi kendisine idareye alıştırmak

3-Manen ve maddeten yüksek evsafta ve karekterde ve yüksek döğüş kabiliyetli  bir nesil yetiştirmek ,

4-Spor gezileri vasıtasıyla gençliğe yurdu tanıtmak ve sevdirmek,

5-Dış temaslar vasıtası ile Türk’lüğü Hariçte tanıtmak.

 

TİCİ 1936 yılında TSK, 1938 yılında Beden Terbiyesi Genel Müdürlüğü olarak örgütlenmiştir.

18-24 Şubat 1946 tarihinde ‘’Birinci Beden Eğitim ve Spor Şurası’’ toplanmış,sporda , bugün bile göz ardı edilen veya farkına varılamayan birçok  sorun ülkenin en önde gelen spor,sosyoloji,,psikoloji,tıp gibi bilim adamlarının ileri gelenleriyle tartışılmıştır.Şura komisyonları;

1-Okulda,orduda,kulüpte beden eğitim ve spor meseleleri

2-Mevzuat, teşkilat,tatbikat,mükellefiyet meseleleri ve tesis , malzeme idare edici kadro

3-İzcilik

4-Sporda moral meseleleri olarak oluşturulmuştur.

 

GSGM’nün ayrıca Gençlik Hizmetleri Daire Başkanlığı ve Herkes için Spor federasyonu gibi tamamen serbest zamanların değerlendirilmesine yönelik görevler üstlenen birimleri de bulunmaktadır.

Bunlardan Gençlik Hizmetleri Daire Başkanlığı ‘’Gençlerin serbest zamanlarını sportif, sosyal ve kültürel faaliyetlerle değerlendirmelerine ilişkin hizmetleri yürütmek, ihtiyaç duydukları alanlarda bilgi ve beceri kursları düzenlemek’’ gibi bu konuda çok açık sorumluluklar yüklenmiştir.

Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !